در روزگاری که خبری از گوشیهای هوشمند، تبلت و بازیهای دیجیتال نبود، کودکان ایرانی ساعتهای طولانی با بازیهای ساده اما خلاقانه سرگرم میشدند. یکی از محبوبترین این بازیها، «یه قل دو قل» است؛ بازیای که نسلهای مختلف ایرانی با آن خاطره دارند.
بازی یه قل دو قل یکی از قدیمیترین بازیهای سنتی ایران محسوب میشود که علاوه بر سرگرمی، مهارتهای حرکتی، تمرکز و سرعت عمل را نیز تقویت میکند. این بازی به تجهیزات خاصی نیاز ندارد و تنها با چند سنگ کوچک یا مهره قابل انجام است.
امروزه با وجود پیشرفت تکنولوژی، هنوز هم بسیاری از والدین و مربیان معتقدند بازیهایی مانند یه قل دو قل نقش مهمی در رشد مهارتهای ذهنی و جسمی کودکان دارند.
یکی از جذابترین ویژگیهای این بازی، سادگی آن است.
برای انجام بازی تنها به موارد زیر نیاز دارید:
۵ سنگ کوچک هماندازه
یا ۵ مهره سبک
سطح صاف برای بازی
در گذشته کودکان معمولاً از سنگریزههای گرد و کوچک استفاده میکردند، اما امروزه میتوان از مهرههای مخصوص بازی نیز استفاده کرد.
هدف اصلی بازی جمع کردن سنگها یا مهرهها در مراحل مختلف بدون افتادن سنگی است که در هوا پرتاب شده است.
در ابتدای بازی، پنج سنگ روی زمین قرار میگیرند و بازیکن یکی از سنگها را انتخاب میکند.
بازیکن باید سنگ انتخابی را به سمت بالا پرتاب کند و پیش از آنکه دوباره به زمین برسد، تعداد مشخصی از سنگهای روی زمین را برداشته و سپس سنگ در حال سقوط را بگیرد.
در صورتی که بازیکن نتواند سنگ را بگیرد یا هنگام برداشتن مهرهها اشتباه کند، نوبت به بازیکن بعدی میرسد.
در این مرحله بازیکن باید سنگ را به هوا بیندازد و هر بار تنها یک سنگ از روی زمین بردارد.
به این ترتیب در چهار نوبت، چهار سنگ جمع میشوند.
اکنون بازیکن باید هر بار دو سنگ را همزمان بردارد.
یعنی در دو حرکت، چهار سنگ جمعآوری میشوند.
این مرحله نیاز به دقت بیشتری دارد.
بازیکن ابتدا سه سنگ را برمیدارد و سپس سنگ باقیمانده را در حرکت بعدی جمع میکند.
هماهنگی دست و چشم در این مرحله اهمیت زیادی دارد.
در این بخش بازیکن باید هنگام پرتاب سنگ به هوا، هر چهار سنگ روی زمین را یکجا بردارد.
این مرحله معمولاً دشوارتر از مراحل قبلی است.
در برخی مناطق ایران، بازی پس از چهار قل پایان نمییابد و مراحل دشوارتری نیز اجرا میشود.
برای مثال:
پل ساختن
عبور دادن سنگها از زیر دست
گرفتن سنگ با پشت دست
جابهجایی مهرهها با قوانین خاص
این مراحل باعث جذابتر شدن بازی میشوند.
بازی یه قل دو قل فقط یک سرگرمی ساده نیست؛ بلکه مهارتهای متعددی را در کودکان تقویت میکند.
کودک باید همزمان حرکت سنگ در هوا و سنگهای روی زمین را کنترل کند.
این موضوع باعث افزایش تمرکز میشود.
یکی از مهمترین مهارتهایی که در این بازی رشد میکند، هماهنگی بین چشم و دست است.
بازیکن باید در زمان بسیار کوتاهی تصمیم بگیرد و عمل کند.
در مراحل پیشرفته، بازیکن برای عبور از چالشها نیاز به برنامهریزی و تفکر دارد.
موفقیت در انجام مراحل مختلف باعث تقویت اعتماد به نفس کودکان میشود.
بازیهای سنتی مانند یه قل دو قل، هفت سنگ و لیلی با وجود گذشت سالها همچنان جذابیت خود را حفظ کردهاند.
دلیل این محبوبیت عبارت است از:
سادگی قوانین
هزینه کم
امکان بازی گروهی
افزایش تعامل اجتماعی
تقویت مهارتهای ذهنی و جسمی
به همین دلیل بسیاری از کارشناسان تربیتی توصیه میکنند کودکان علاوه بر بازیهای مدرن، با بازیهای سنتی نیز آشنا شوند.
امروزه بسیاری از مهارتهایی که کودکان در بازی یه قل دو قل یاد میگیرند، در قالب بازیهای فکری و آموزشی مدرن نیز تقویت میشوند.
بازیجو با بیش از ۱۴ سال سابقه در طراحی و تولید بازیهای فکری و اسباببازیهای آموزشی تلاش کرده است همین مهارتها را در قالب محصولات جدید و جذاب در اختیار کودکان قرار دهد.
پشتوانه این مجموعه، تجربه ارزشمند ۶۵ ساله در حوزه پخش اسباببازی است که موجب شده محصولات بازیجو با شناخت دقیق از نیازهای کودکان طراحی و تولید شوند.
این محصولات باعث افزایش تمرکز، دقت و قدرت تصمیمگیری کودکان میشوند.
پازلها مهارت حل مسئله و تفکر منطقی را تقویت میکنند.
بازیهای کارتی به بهبود حافظه، سرعت عمل و تعامل اجتماعی کمک میکنند.
این محصولات خلاقیت، مهارتهای حرکتی و تفکر مهندسی کودکان را توسعه میدهند.
روانشناسان کودک معتقدند بازی مهمترین ابزار یادگیری در دوران کودکی است.
بازیهایی مانند یه قل دو قل و همچنین بازیهای فکری مدرن باعث میشوند کودکان:
بهتر تمرکز کنند.
مهارتهای اجتماعی بیشتری کسب کنند.
خلاقتر شوند.
اعتماد به نفس بالاتری داشته باشند.
توانایی حل مسئله خود را افزایش دهند.
بازی یه قل دو قل یکی از ارزشمندترین بازیهای سنتی ایرانی است که علاوه بر سرگرمی، مهارتهای مهمی مانند تمرکز، هماهنگی چشم و دست، سرعت عمل و اعتماد به نفس را در کودکان تقویت میکند.
اگرچه این بازی همچنان جذاب و آموزنده است، اما امروزه میتوان بسیاری از همین مهارتها را از طریق بازیهای فکری، پازلها، بازیهای کارتی و محصولات آموزشی نیز تقویت کرد. بازیجو با ۱۴ سال سابقه تولید اسباببازی و بازیهای فکری و بهرهمندی از تجربه ۶۵ ساله در حوزه پخش اسباببازی، مجموعهای از محصولات آموزشی و سرگرمکننده را ارائه میدهد که میتوانند مکملی عالی برای رشد و یادگیری کودکان باشند.
